temee

Vun Wiktionary
Zur Navigation springen Zur Suche springen

Veluws

Adverb

temee

t Woord temee (oek wel: temet, dammit, dameet, enz.) is n typies Nedersaksies woord, mer kömp in mindere maote oek wel veur in aandere dialektgroepen of dialekten. t Kömp in verschillende vormen veur, onder t kopjen "Variasies" vie'j n samenvatting van de belangriekste binnen en buten t Nedersaksiese taalgebied.

Oorsprong

t Woord stamp oorspronkelik aof van de samenstelling te + met, en was oek anwezig in t Middelnederlaands, met verwis daorin óf naor n ouwe verbuging van maot (vergeliek maot/gemet mit getal/tel) óf naor n anpassing van t woord mede (oek). De oorspronkelike betekenisse was dan oek somtieds (mit maote), disse betekenisse is in de loop van de tied in de meeste plaotsen veraanderd in laoter (nl. straks).

Variasies

Soms wörden t veuraof egaon deur voort- of "al-" um t n verstarkend effekt te geven.

Binnen t Nedersaksiese taalgebied

Veul veurkoemende variasies binnen t Nedersaksiese taalgebied bin:

  • temet
  • temee
  • dameet
  • damie (Urkers)
  • damiet
  • damit
  • daomee
  • daoment (Westerkwartiers)
  • dommee
  • dommet
  • dommie
  • dömmie
  • dommit
  • dommiet
  • dommies

Buten t Nedersaksiese taalgebied

Oek buten t Nedersaksiese taalgebied bin der bestaonde variasies. t Kömp veural veur in Utrecht, Braobaant, Zuud-Hollaand en Noord-Hollaand (mit name de Nederfrankies-Nedersaksiese dialekten van Westfrieslaand).

Overig

t Braobaants hef nog t woord meetemet dit hef de betekenisse vortdalik/metene.